Антропоморфизм


Антропоморфизм
Антропоморфизм (гр. аntropos – адам, morphe – форма, пішін) – табиғат құбылыстарына, жануарларға да адамдық қасиеттер тән деп және Құдайды да адам бейнесінде түсінетін ілім. Адамзаттық, халықтық дүниетанымдағы жаратылыс иелерін (Құдайды, періштелерді, мал-жан иелерін), табиғаттағы нәрселерді (ғарыштық, географиялық обьектілерді, т.б.) адамға ұқсату құбылысы, сол сияқты өнердегі көркемдік әдіс. Антропоморфизм ежелгі дүниетаным мен ілкі санадан бастау алатын құбылысқа жатады. Ол байырғы мифологиялық және діни аңыздардан айқын байқалады.
Қазақ дүниетанымында да антропоморфизм кеңінен таралған. Адам кейпіндегі киік, жын, пері, дию, жезтырнақ, албасты, т.б. ұғымдар осының айғағы. Көшпелі қауым өздеріне бағыт – бағдар сілтеуші жұлдыздар (Темірқазық, Жетіқарақшы, Ақбозат пен Көкбозат, т.б.), төрт түліктің иелері мен киелері (Қамбар ата, Шопан ата, Зеңгі баба, Ойсылқара) туралы түрлі аңыз - әңгімелер шығарған.
Антропоморфизм белгілері тілдік метафоралар мен көркем бейнелер арқылы да сақталған : жарық дүние, мүлгіген табиғат, қатаң қыс, қу түлкі, т.б. Поэзияда антропоморфтандырылған бейнелер басты көркемдік құралдардың біріне айналды. Антропоморфизмді тек архаикалық (ескі, көне) сананың қалдығы деп қарастыруға болмайды. Ол бүгінгі ғылым мен техниканың озық салаларында да жиі көрініс табады (ойлайтын машина, есептеу техникасы, ақылды робот, т.б.).

Философиялық терминдердің сөздігі. - Павлодар: ПМПИ. . 2011.

Синонимы:

Смотреть что такое "Антропоморфизм" в других словарях:

  • антропоморфизм — антропоморфизм …   Орфографический словарь-справочник

  • антропоморфизм — (от греч. anthropos человек и morphe вид, форма) представление о наличии у животных психических свойств и способностей, присущих в действительности только человеку. Антропоморфическое толкование поведения животных с точки зрения человеческих… …   Большая психологическая энциклопедия

  • АНТРОПОМОРФИЗМ — (греч. anthropomorphosis, от anthropos человек, и morphon образовать, облекать в форму). Представление Высшего Существа в человеческом образе, а также олицетворение явлений и сил природы в виде человекообразных существ. Словарь иностранных слов,… …   Словарь иностранных слов русского языка

  • АНТРОПОМОРФИЗМ —         (от греч. человек и форма, вид), уподобление человеку, наделение человеч. психич. свойствами предметов и явлений неживой природы, небесных тел, животных, мифич. существ. А. возникает как первонач. форма мировоззрения и выражается не… …   Философская энциклопедия

  • антропоморфизм — а, м. anthropomorphisme m. Наделение человеческими свойствами явлений природы, животных, предметов, а также представление богов в человеческом образе. СИС 1985. Антропоморфизм поставил богов очень близко к людям. 1842. Герц. Дилетанты романтики.… …   Исторический словарь галлицизмов русского языка

  • антропоморфизм — очеловечение, одушевление, олицетворение, персонификация Словарь русских синонимов. антропоморфизм сущ., кол во синонимов: 5 • антропоморфизация (1) • …   Словарь синонимов

  • Антропоморфизм — (греч. anthropomorphos – уподобленный человеку) – очеловечивание, наделение человеческими свойствами неодушевленных предметов, явлений природы, животных, представление богов в человеческом образе. ☼ уподобление человеку, наделение человеческими… …   Энциклопедия культурологии

  • АНТРОПОМОРФИЗМ — (от антропо... и греч. morphe форма), примитивный или религиозный вид мышления, наделяющий животных, различные необъяснимые явления природы свойствами и чувствами человека. На ранних стадиях развития человеческого общества антропоморфизм имел… …   Экологический словарь

  • АНТРОПОМОРФИЗМ — (от антропо... и греческого morphe форма, вид), уподобление человеку, наделение человеческими свойствами (например, сознанием) предметов и явлений неживой природы, небесных тел, животных, мифических существ …   Современная энциклопедия

  • АНТРОПОМОРФИЗМ — (от антропо... и греч. morphe форма вид), уподобление человеку, наделение человеческими свойствами (напр., сознанием) предметов и явлений неживой природы, небесных тел, мифических существ …   Большой Энциклопедический словарь

Книги

Другие книги по запросу «Антропоморфизм» >>


Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.